11&1 απαντήσεις για τα Όσκαρ!

1. Τι μέρα δίνονται τα βραβεία; Ισχύει η ίδια μέρα από την πρώτη χρονιά εμφάνισης τους;

Μέχρι το 1954 η απονομή των βραβείων πραγματοποιούνταν το βράδυ της Πέμπτης. Από το 1955 μέχρι το 1958 τα βραβεία παρουσιαζόταν την Τετάρτη, ενώ από 1959 μέχρι το 1998 παρουσιαζόταν το βράδυ της Δευτέρας, με μερικές εξαιρέσεις, όπως την απονομή του 1999 η οποία έγινε ημέρα Σάββατο. Το 2004, η απονομή μετακινήθηκε ένα μήνα νωρίτερα από τον Μάρτιο που ήταν το συνηθισμένο, για να είναι πιο ‘‘σχετικά’’ τα βραβεία με την εποχή και τα ratings.

2. Από ποιο κανάλι μεταδίδονται;

Τα Όσκαρ προβάλλονται τηλεοπτικά από το κανάλι NBC το οποίο έχει συμφωνία μέχρι το 2014. Παλιότερα τα είχε προβάλει το ABC.

 3. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να είναι μια ταινία υποψήφια για το χρυσό αγαλματίδιο;

Η ταινία να είναι τουλάχιστον 40 λεπτά, να ανήκει στο προηγούμενο ημερολογιακό έτος και να έχει προβληθεί κατά τη διάρκεια αυτού έστω και για μία μέρα έστω και σε μία αίθουσα στο Λος Άντζελες.

 4. Έχει βραβευτεί κάποιος 2 συνεχόμενες χρονιές;

Τέσσερις ερμηνευτές έχουν καταφέρει αυτόν το σπάνιο οσκαρικό άθλο: η Λουίζ Ράινερ το 1936 και το 1937, ο Σπένσερ Τρέισι το 1937 και το 1938, η Κάθριν Χέπμπορν 1967 και 1968 και ο Τομ Χανκς το 1993 και το 1994.

5. Ποιος είναι ο μικρότερος και ποιος ο μεγαλύτερος ηλικιακά ηθοποιός που έχει τιμηθεί στην απονομή;

Ο νεαρότερος σε ηλικία ηθοποιός που πλησίασε το αγαλματίδιο ήταν ο 8χρονος Τζάστιν Χένρι, ο πιτσιρικάς του «Κράμερ εναντίον Κράμερ» το 1979. Ωστόσο, κανείς ανήλικος δεν έχει κερδίσει στους άνδρες και ο 20χρονος το 1980 Τίμοθι Χάτον παραμένει ο ηλικιακά μικρότερος νικητής των Όσκαρ. Αντίθετα, τα κορίτσια φαίνεται ότι τα πηγαίνουν καλύτερα, αφού η 10χρονη το 1973 Τατούμ Ο’ Νιλ κέρδισε το Όσκαρ Β’ γυναικείου. Το 1975 ο Τζορτζ Μπερνς κράτησε το αγαλματίδιο, έχοντας συμπληρώσει τα 80 και έγινε ο γηραιότερος άνδρας ηθοποιός που έχει βραβευτεί από την Ακαδημία. Την ίδια ηλικία είχε και η Τζέσικα Τάντι, όταν το 1989 βρέθηκε στην αγκαλιά του θείου Όσκαρ.

6. Η Ελλάδα πόσες φορές έχει βραβευτεί;

13 Όσκαρ έχουν καταλήξει σε ελληνικά χέρια στα 80 και πλέον χρόνια του θεσμού. (βλ. «Η ελληνική παρουσία στα Όσκαρ).

 7. Σε ποιον ανήκει ο μεγαλύτερος ευχαριστήριος λόγος και σε ποιον ο μικρότερος;

Το ρεκόρ μεγάλης διάρκειας ευχαριστηρίου λόγου κατέχει ακόμη η Γκριρ Γκάρσον που κέρδισε το βραβείο καλύτερης α’ γυναικείας ερμηνείας για την ταινία «Η κυρία Μίνιβερ» και μίλησε πεντέμισι(!) λεπτά όταν το Οσκαρ τής παρεδόθη το 1943. Πολλοί σημείωσαν τότε ότι η ομιλία της ήταν μεγαλύτερη από τον ρόλο της στην ταινία. Στην ακριβώς απέναντι όχθη βρέθηκε ο ηθοποιός Ρέι Μιλάντ που κέρδισε το βραβείο Οσκαρ τρία χρόνια αργότερα έχοντας παίξει έναν αλκοολικό στο «Χαμένο Σαββατοκύριακο» του Μπίλι Γουάιλντερ. Ο Μιλάντ, όταν παρέλαβε το Οσκαρ, έκανε μια υπόκλιση και χωρίς να πει λέξη έφυγε από τη σκηνή!

8. Αναβλήθηκε ποτέ τελετή των Όσκαρ;

Η τελετή δε ματαιώθηκε ποτέ. Πλημμύρες που έπληξαν το Los Angeles, ο θάνατος του Martin Luther King καθώς και η απόπειρα δολοφονίας ενάντια του Ronald Reagan θα αναβάλουν την απονομή για μια βδομάδα, δύο μέρες και 24 ώρες αντίστοιχα. Δε ματαιώθηκε ούτε όταν άλλες απονομές ματαιώθηκαν – όπως οι Χρυσές Σφαίρες – λόγω της απεργίας των σεναριογράφων.

 9. Έχει πωληθεί ποτέ κάποιο αγαλματίδιο;

Το 1950 η Ακαδημία όρισε ότι, οι κάτοχοι των όσκαρ δεν έχουν δικαίωμα να τα πουλήσουν αν πρώτα δεν προσφερθούν να τα πουλήσουν για ένα (1) δολάριο στην Ακαδημία. Στην ουσία, δηλαδή, το όσκαρ ποτέ δεν ανήκει σε αυτόν που το κέρδισε. Πάντως, όσοι κατάφεραν -υπογείως- να πουλήσουν αγαλματίδια ή διέθεσαν όσκαρ κερδισμένα πριν το 1950, εισέπραξαν εξαψήφια ποσά σε δολάρια.

 10. Υπήρξαν ποτέ ειδικές κατηγορίες;

Στις κλασσικές κατηγορίες των Όσκαρ έχουν κάποτε προστεθεί και αυτές της μιάς φοράς που δημιουργήθηκαν ώστε να βραβευθούν εκείνοι οι μοναδικοί άνθρωποι που με κάποιο τους επίτευγμα κατορθώνουν να δώσουν νέα ώθηση στην τέχνη του κινηματογράφου, όπως ο Μπέντζαμιν Μπερτ τζούνιορ που βραβεύτηκε για το σχεδιασμό των εξωγήινων και τις φωνές των ρομπότ στο «Πόλεμος των Άστρων» του 1977, και ο Τζον Λάσετερ, ως επικεφαλής της ομάδας της Πίξαρ που δημιούργησε το πρώτο μεγάλου μήκους φιλμ με τη χρήση υπολογιστών, την «Ιστορία των Παιγνιδιών» του 1995.

11. Τι είναι το τιμητικό βραβείο;

Το Τιμητικό Όσκαρ (αγγλ. Honorary Award, μέχρι το 1949 Special Award) είναι ιδιαίτερο βραβείο που απονέμεται από το Board of Governors της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών. Οι βραβευθέντες επιλέγονται με βάση τριών κριτηρίων:
• εξαιρετικό έργο ζωής
• σημαντικές συνεισφορές στην εξέλιξη της κινηματογραφικής ταινίας
• εξαιρετική συμπαράσταση στην Ακαδημία
Το βραβείο απονέμεται σε πρόσωπα, οργανώσεις ή και εταιρείες. Τα πρώτα χρόνια ήταν δυνατή επίσης και η απονομή σε συγκεκριμένες ταινίες. Μπορεί να απονεμηθεί σε μορφή του γνωστού βραβείου Όσκαρ αλλά και σε οποιαδήποτε άλλη μορφή την οποία αποφασίζει το Board of Governors της Ακαδημίας. Άλλες πιθανές μορφές του βραβείου είναι π.χ. εκλογή επίτιμου μέλους ή απονομή μεταλλίου.

12. Γίνεται κάποιος να είναι αντίπαλος του ευατού του;

Ο Φράνσις Φορντ Κόπολα την ίδια χρονιά (1975) «διαθέτει» έντεκα υποψηφιότητες για τον «Νονό 2» και τρεις για το αριστοτεχνικό θρίλερ «Συνομιλία» (τελικά ο «Νονός 2» κέρδισε πέντε Οσκαρ και η «Συνομιλία» Οσκαρ σεναρίου)

 

H Eλλάδα στα Όσκαρ!

Ελάχιστη μεν, αξιοσημείωτη δε, η παρουσία των Ελλήνων στα Όσκαρ. Ο ελληνικός κινηματογράφος δεν έχει να επιδείξει – πλην των όποιων εξαιρέσεων φυσικά – παραγωγές που θα μπορούσαν να «σταθούν» στο ύψος των παραγωγών του εξωτερικού, πόσο μάλλον του Hollywood. Παρόλα αυτά, σημαίνουσες προσωπικότητες της χώρας μας κατάφεραν με το ταλέντο τους να φύγουν από κάποια απονομή με το χρυσό αγαλματίδιο ανά χείρας.

Το πρώτο Όσκαρ κέρδισε η Κατίνα Παξινού, και μάλιστα με την πρώτη της εμφάνιση στην μεγάλη οθόνη – κάτι που το έχουν καταφέρει μόλις δέκα ηθοποιοί. Η μεγάλη ελληνίδα ηθοποιός βραβεύτηκε για το δεύτερο γυναικείο ρόλο για το «Για ποιόν χτυπάει η καμπάνα», το 1943. Ακολουθεί ο σκηνοθέτης Ηλίας Καζάν, με επτά υποψηφιότητες και τρία Όσκαρ, το τελευταίο για τη συνολική προσφορά του στην 7η τέχνη – το 1999. Τα άλλα δύο τα κερδίζει το 1947 και το 1954 για τα «Συμφωνία Κυρίων» και το «Λιμάνι της Αγωνίας», αντίστοιχα. Ο άνθρωπος που μπορεί να δίχασε ως ιδιώτης, αγαπήθηκε ως σκηνοθέτης. Μεταξύ των υποψηφιοτήτων του για Όσκαρ είναι και ως καλύτερη σκηνοθεσία στα «Λεωφορείον ο Πόθος» (1951), «Ανατολικά της Εδέμ» (1955) και «Αμέρικα, Αμέρικα» (1963).

 Η δεκαετία του 1960 ήταν μια καλή οσκαρικά δεκαετία για τη χώρα μας – ξεκίνησε με ένα Όσκαρ και με τρεις υποψηφιότητες. Την ίδια χρονιά, στην κατηγορία «Καλύτερου Τραγουδιού» νικητής αναδεικνύεται ο Μάνος Χατζιδάκις, για τα «Παιδιά του Πειραιά», το τραγούδι που «έντυσε» το «Ποτέ την Κυριακή». Για την ίδια όμως ταινία, που αποτέλεσε σταθμό για την κινηματογραφική μας ιστορία, η χώρα μας έχει και άλλες δύο υποψηφιότητες. Α’ Γυναικείου Ρόλου για τη Μελίνα Μερκούρη και για την Θεώνη Βαχλιώτη-Aldredge στην κατηγορία Ενδυματολογίας. Για την ιστορία, για την γυναικεία ερμηνεία συνυποψήφιες της Μελίνας ήταν οι Λιζ Τέιλορ, Γκριρ Γκάρσον, Σίρλεϊ Μακ Λέιν και η Ντέμπορα Κερ. Τελικά κέρδισε η Τέιλορ («Butterfield 8»).

Την επόμενη χρονιά, το 1961, ο Τζορτζ Τσακίρης κέρδισε το Οσκαρ β’ ανδρικού ρόλου για την ταινία «West Side Story», ενώ μερικά χρόνια αργότερα, το 1964, ο Βασίλης Φωτόπουλος κέρδισε το Όσκαρ καλλιτεχνικής διεύθυνσης – σκηνικών για ασπρόμαυρη ταινία, για τον «Αλέξη Ζορμπά». Ο Φωτόπουλος είχε συμμετέχει και στην καλλιτεχνική διεύθυνση ταινίας του Ελία Καζάν «Αμέρικα, Αμέρικα» (1962), όμως για χάριν «παρεξήγησης» το όνομα του δεν μπήκε στους τίτλους. Στα χρόνια που ακολούθησαν η χώρα μας έλαβε αρκετές υποψηφιότητες. Ο Μιχάλης Κακογιάννης προτάθηκε τρεις φορές για τον «Αλέξη Ζορμπά» – καλύτερη ταινία με τον ίδιο παραγωγό, αλλά και για την «Ηλέκτρα» (1962) και την «Ιφιγένεια» (1977), που διεκδίκησαν το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης παραγωγής. Ένας άλλος σημαντικός σκηνοθέτης, ο Βασίλης Γεωργιάδης, προτάθηκε – εμμέσως – για τις ταινίες τα «Κόκκινα φανάρια» (1963) και «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο» (1965), που βρέθηκαν στην κατηγορία για το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης παραγωγής.

Το επόμενο Όσκαρ ήρθε για την Ελλάδα μόλις το 1974, και μάλιστα εις διπλούν! Νικητής στην κατηγορία καλλιτεχνικής διεύθυνσης – σκηνικών, αναδείχθηκε ο ελληνικής καταγωγής Ντιν Ταβουλάρης, ο άνθρωπος που έστησε το σκηνικό για το δεύτερο μέρος του «Νονού» (αργότερα προτάθηκε και για το τρίτο μέρος της ταινίας). Ο διάσημος σκηνογράφος είναι στενός συνεργάτης του Francis Ford Coppola, και έχει μια λαμπρή καριέρα στο Hollywood, ενώ δουλείες του έχουμε δει και πρόσφατα. Στην «Ένατη Πύλη» του Roman Polanski αλλά και το 2001, στο “Angel Eyes”. Tην ίδια χρονιά βραβεύτηκε και η Θεώνη (Ντένη) Βαχλιώτη – Ολντριτς για τα κοστούμια της ταινίας «Ο υπέροχος Γκάτσμπι». Η ίδια είχε κερδίσει άλλες δύο υποψηφιότητες, για τη συνεργασία της στο πλευρό του Ζυλ Ντασέν, στο «Ποτέ την Κυριακή» και στη «Φαίδρα» (1962).

Το 1981, ο Vangelis – ο Βαγγέλης Παπαθανασίου – κερδίζει το Όσκαρ πρωτότυπης μουσικής για την ταινία «Οι δρόμοι της φωτιάς» και αμέσως την επόμενη χρονιά ο Κώστας Γαβράς κερδίζει στην κατηγορία σεναρίου για τον «Αγνοούμενο». Είχε βέβαια κερδίσει εμμέσως και για το «Ζ», το 1969, που είχε βραβευτεί για την καλύτερη ξενόγλωσση ταινία, που απονεμήθηκε ωστόσο στον παραγωγό. Πέντε χρόνια, το 1987, η ελληνικής καταγωγής Ολυμπία Δουκάκη, μία εξαίρετη θεατρική ηθοποιός, που πήρε το Όσκαρ δεύτερου γυναικείου ρόλου για το «Κάτω από τη λάμψη του φεγγαριού».

Έκτοτε υπήρξαν διάφορες υποψηφιότητες για τη χώρα μας αλλά καμία βράβευση μέχρι το 2005, που το χρυσό αγαλματίδιο για το πρωτότυπο σενάριο κατέληξε στα χέρια του – ελληνικής καταγωγής – Alexander Payne για το φιλμ «Πλαγίως». Την επόμενη χρονιά ο επίσης ελληνικής καταγωγής George Miller βραβεύεται για το «Happy Feet» ως καλύτερη ταινία κινουμένων σχεδίων. Το 2007, η Ελληνοαμερικανίδα Patricia Fields προτείνεται για τα κοστούμια του “The Devil Wears Prada”, ενώ λίγο αργότερα ακόμα μια ελληνική συμμετοχή έρχεται με τον ελληνικής καταγωγής Alexandre Desplat που είναι υποψήφιος για το Oscar Μουσικής Επένδυσης για το «The Curious Case of Benjamin Button».

Το 2011 η Ελλάδα επιστρέφει μετά από πολλά χρόνια – συγκεκριμένα από το 1977 και την υποψηφιότητα του Μιχάλη Κακογιάννη με την «Ιφιγένεια» – στην κούρσα για το χρυσό αγαλματίδιο στην κατηγορία της καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας. Ο πολυβραβευμένος «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου, πέτυχε το – μάλλον ακατόρθωτο – καταφέρνοντας να στρέψει «το βλέμμα» της Ακαδημίας στο σύγχρονο ελληνικό σινεμά.

ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ

1943
Η μεγάλη τραγωδός Κατίνα Παξινού κερδίζει το Oscar Β’ Γυναικείου Ρόλου για το «Για Ποιόν Χτυπά η Καμπάνα»

1947
Ο Elia Kazan κερδίζει το Oscar Σκηνοθεσίας, για το «Gentleman’s Agreement» («Συμφωνία Κυριών»)

1954
Ο Elia Kazan κερδίζει το Oscar Σκηνοθεσίας, για το «On the Waterfront» («Το Λιμάνι της Αγωνίας»).

1955
Ο Elia Kazan είναι υποψήφιος για το Oscar Σκηνοθεσίας, για το «East of Eden».(«Ανατολικά της Εδέμ»)

1960
Τρεις υποψηφιότητες για το «Ποτέ την Κυριακή». Α’ Γυναικείου Ρόλου για την Μελίνα Μερκούρη, Ενδυματολογίας για τη Θεώνη Βαχλιώτη-Aldredge και καλύτερου τραγουδιού για το Μάνο Χατζιδάκι. Τελικά ο μεγάλος Έλληνας συνθέτης βραβεύεται για τα «Παιδιά του Πειραιά».

1962
Υποψηφιότητα για την «Ηλέκτρα» του Μιχάλη Κακογιάννη στην κατηγορία Καλύτερης Ξένης Ταινίας.
Η Θεώνη Βαχλιώτη-Aldredge είναι υποψήφια στην κατηγορία Ενδυματολογίας για την ταινία «Φαίδρα».

1963
«Τα Κόκκινα Φανάρια» του Βασίλη Γεωργιάδη είναι υποψήφια στην κατηγορία Καλύτερης Ξένης Ταινίας. Νικήτης ωστόσο αναδεικνύεται ο Φελλίνι με το 8 1/2 .

Ο Elia Kazan προτείνεται για Oscar στις κατηγορίες καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας και Πρωτότυπου Σεναρίου για το «America, America».

1964
Τρεις υποψηφιότητες για τον «Ζορμπά» του Μιχάλη Κακογιάννη. Καλύτερη Ταινία, Σκηνοθεσίας και καλύτερο διασκευασμένο σενάριο, δεν κερδίζει ωστόσο σε καμία.
Το μοναδικό Όσκαρ της ταινίας παίρνει ο Βασίλης Φωτόπουλος για την Ασπρόμαυρη Σκηνογραφία.

1965
Η ταινία «Το Χώμα Βάφτηκε Κόκκινο» του Βασίλη Γεωργιάδη είναι υποψήφια στην κατηγορία Ξένης Ταινίας.
Ο John Cassavetes είναι υποψήφιος για το Όσκαρ B’ Ανδρικού ρόλου, για το «The Dirty Dozen».

1968
Άλλη μια υποψηφιότητα για τον John Cassavetes, αυτή τη φορά για το Πρωτότυπο Σενάριο, για το «Faces».

1969
Ο Κώστας Γαβράς είναι υποψήφιος για το Oscar Σκηνοθεσίας αλλά και Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου για το «Ζ». Η ταινία βραβεύεται ως η καλύτερη ξενόγλωσση ταινία και το Όσκαρ πάει στον παραγωγό.

1974
Η Θεώνη Βαχλιώτη-Aldredge κερδίζει το Oscar Ενδυματολογίας για την ταινία «Ο Υπέροχος Γκάτσμπυ».

Oscar Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης για τον Dean Tavoularis για το «The Godfather II».

Ο John Cassavetes είναι υποψήφιος για το Όσκαρ Σκηνοθεσίας, για το «A Woman Under the Influence».

1977
Άλλη μια υποψηφιότητα για τον Μιχάλη Κακογιάννη, για την ταινία «Ιφιγένεια» που είναι υποψήφια στην κατηγορία Ξένης Ταινίας.

1981
Oscar Μουσικής στον Βαγγέλη Παπαθανασίου – τον Vangelis – για το «Οι Δρόμοι της Φωτιάς».

1982
O Κώστας Γαβράς κερδίζει το Oscar Διασκευασμένου Σεναρίου για την ταινία «Ο Αγνοούμενος».

1987
Η ελληνικής καταγωγής με αμερικανική ωστόσο υπηκοότητα, θεατρική ηθοποιός, Ολυμπία Δουκάκη κερδίζει το Oscar Β’ Γυναικείου Ρόλου για την ταινία «Κάτω από την Λάμψη του Φεγγαριού».

1990
«The Godfather III» και ο Dean Tavoularis είναι υποψήφιος για το Oscar Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης.

1999
Ο Elia Kazan κερδίζει το ειδικό Oscar για τη συνολική του προσφορά στον κινηματογράφο.
Ο Alexander Payne (Papadopoulos) είναι υποψήφιος στην κατηγορία Διασκευασμένου Σεναρίου για το «Election».

2000
Η Χριστίνα Λαζαρίδη είναι υποψήφια για το Oscar Καλύτερης Ταινίας μικρού μήκους για το «One Day Crossing».

2002
Η ελληνοαμερικανίδα Nia Vardalos είναι υποψήφια για Oscar Πρωτότυπου σεναρίου για το «My Big Fat Greek Wedding».

2005
O Alexander Payne με την ταινία του «Sideways» («Πλαγίως») κερδίζει το Oscar καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου, ενώ ήταν υποψήφιος και στην κατηγορία καλύτερης σκηνοθεσίας. Η ταινία συνολικά απέσπασε 5 υποψηφιότητες

2006
Το «Happy Feet» του ελληνικής καταγωγής George Miller κερδίζει το Όσκαρ καλύτερης ταινίας κινουμένων σχεδίων.

2007
Η ελληνοαμερικανίδα Patricia Field προτείνεται για Oscar Ενδυματολογίας για το «The Devil Wears Prada».

2008
Ο ελληνικής καταγωγής Alexandre Desplat είναι υποψήφιος για το Oscar Μουσικής Επένδυσης για το «The Curious Case of Benjamin Button».

2010
O «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου διεκδικεί το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Oscars: Kαι να πως ξεκίνησαν όλα!

Και πως φτάσαμε στο σήμερα. Για να το ανακαλύψουμε αυτό, χρειάζεται να πάμε πολλά χρόνια πίσω. Κάπου στις αρχές του 20ου αιώνα…

Το 1927, ο Λούις Μπ. Μάγιερ, ο ιδιοκτήτης της MGM, σε συνεργασία και με άλλα ισχυρά ονόματα του χώρου, ιδρύει την Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών. Ο βασικός του στόχος; Να αντιταχθεί στις φήμες που περιτριγύριζαν την – όλο και αναπτυσσόμενη – βιομηχανία του κινηματογράφου αλλά και για να μη βάλλεται από τα εργασιακά συμφέροντα των συνδικάτων. Δύο χρόνια μετά, το 1929, γίνεται και η πρώτη απονομή κινηματογραφικών βραβείων από τα μέλη της Ακαδημίας. Σε αυτά βέβαια σημαντικός ήταν ο ρόλος αλλά και η επιρροή του κυρίου Μάγιερ. Μπαίνοντας στη δεκαετία του ’30, τα Academy Awards, επηρεάζονται από τη διεθνή οικονομική κρίση. Η αποκρατικοποίηση της κινηματογραφικής βιομηχανίας, οι διαμάχες των παραγωγών με τους λοιπούς κλάδους αλλά και τα τεράστια οικονομικά προβλήματα που έχουν αφήσει άνεργους εκατομμύρια Αμερικανούς, κοντεύουν να κοστίσουν ακόμα και την ύπαρξη της απονομής. Λίγο όμως η παρέμβαση του κυρίου Κάπρα που γεφυρώνει τα προβλήματα των κλάδων, λίγο η αντιμετώπιση της κρίσης, τα Όσκαρ βγαίνουν αλώβητα και το Hollywood αρχίζει να προωθεί τους πρώτους «σταρ» της εποχής. Η έγχρωμη εικόνα φέρνει και την πρώτη ταινία – σταθμό στην παγκόσμια ιστορία του κινηματογράφου. «Όσα παίρνει ο άνεμος».

 Η δεκαετία του 1940 βρίσκει τον κόσμο στη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο κινηματογραφικός κόσμος από τη μεριά του δε θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος. Τα γεγονότα αποτελούν πηγή έμπνευσης για την 7η τέχνη και η Ακαδημία βραβεύει ταινίες με αυτή τη θεματική. Αλλαγές πραγματοποιούνται στα διαδικαστικά των Όσκαρ. Τα αποτελέσματα αρχίζουν και δίνονται την ίδια μέρα ενισχύοντας την αγωνία των υποψηφίων. Ακόμη, νέες κατηγορίες εισάγονται στο θεσμό. Αυτή των ξενόγλωσσων ταινιών αλλά και της ενδυματολογίας. ¨Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτής της εποχής, είναι η βράβευση Βρετανών στα Αμερικανικά βραβεία, για παράδειγμα ο Λόρενς Ολιβιέ.

Και καθώς το σταρ σύστεμ αρχίζει να εδραιώνεται με τους ηθοποιούς του Hollywood να ενισχύουν το μύθο τους, μπαίνουμε στη δεκαετία του 1950. Μια δεκαετία που σηματοδοτείται από την παρουσία της τηλεόρασης! Και ενώ αρχικά οι εισπράξεις των στούντιο μειώνονται αισθητά, η υπογραφή της Ακαδημίας για τηλεοπτική κάλυψη των Όσκαρ, δείχνει για άλλη μια φορά πως συμβαδίζουν με την εποχή τους. Βασικό χαρακτηριστικό αυτών των χρόνων είναι οι λαμπερές παραγωγές μιας και το Hollywood προσπαθεί να γίνει ανταγωνιστικό στην «επέλαση» της τηλεόρασης. Τα ρεκόρ βραβείων καταρρίπτονται το ένα μετά το άλλο με αποκορύφωμα αυτών, το «Μπεν Χουρ» και τα 11 Όσκαρ που κέρδισε. Ρεκόρ που κατάφερε να καταρρίψει μόνο ο Τιτανικός, μόλις το 1997! Άλλο είναι όμως το γεγονός όμως που άφησε το σημάδι του στην 7η τέχνη τα χρόνια αυτά. Ο έντονος αντικομουνισμός. Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τζόζεφ Ρ. Μακάρθι έχει βάλει στόχο να απομακρύνει κάθε κομμουνιστή από τη δημόσια ζωή. Ο «αντικομουνιστικός πυρετός» έπληξε και τα στούντιο που απομακρύνουν σκηνοθέτες, ηθοποιούς και ανθρώπους του χώρου για τις αριστερές τους πεποιθήσεις. Ακόμα και για την υποψία ύπαρξης αριστερών πεποιθήσεων. Μερικοί μάλιστα δεν διστάζουν να ακολουθήσουν τα «μακαρθικά βήματα». Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Ελία Καζάν. Η Ακαδημία φυσικά δεν προτείνει για υποψηφιότητα ονόματα που βρίσκονται στη λίστα, με αποτέλεσμα οι καλλιτέχνες, κυρίως οι σεναριογράφοι, να κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα, και τα βραβεία να παραλαμβάνουν εικονικοί συντελεστές. Η αντικομμουνιστιή υστερία παύει με το πέρας της δεκαετίας και οι όποιες λίστες παύουν να υφίστανται.

Η νέα δεκαετία, ξεκινά άκρως ελπιδοφόρα με Πρόεδρο των Η.Π.Α, τον Τζον Κένεντι αλλά αυτός ο άνεμος αισιοδοξίας δεν κρατά για πολύ. Από τη μια η ανάπτυξη ενός εναλλακτικού σινεμά που έρχεται από την Ευρώπη και βρίσκει εκφραστές και στο Hollywood. Από την άλλη τα γεγονότα που σημαδεύουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η δολοφονία του Κένεντι και του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, οι φυλετικές ταραχές στο Νότο , ο πόλεμος του Βιετνάμ. Το Hollywood συνεχίζει να παράγει υπερπαραγωγές όμως αρχίζει να γίνεται έντονη η ανάγκη για ταινίες με κοινωνικό προβληματισμό. Η Ακαδημία λαμβάνει το μήνυμα της εποχής και βραβεύει και ανεξάρτητους δημιουργούς. Φελλίνι, Αντονιόνι, Κιούμπρικ, μεταξύ άλλων. Χωρίζεται ωστόσο σε προοδευτικούς και συντηρητικούς.

Και πάνω που οι κινηματογραφικές αίθουσες δεν γεμίζουν όπως παλιά, κάνει την εμφάνιση του «ο Νονός» του Κόπολα και κατόπι «O Ταξιτζής» του Σκοτσέζε, ταινίες με «ψυχή». Ωστόσο μια πολιτική δεκαετία ξεκινά με την έλευση του 1970. Από τη μια το σκάνδαλο Watergate που αφορά τον πρόεδρο Νίξον, από την άλλη η πανωλεθρία στο Βιετνάμ. Και τα δύο αποτελούν έμπνευση και φέρνουν στο κοινό ταινίες μοναδικές. «Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου» αλλά και ο «Ελαφοκυνηγός» το αποδεικνύουν περίτρανα. Τότε κάνουν και την εμφάνιση τους ο Λούκας αλλά και ο Σπίλμπεργκ με τα μαγευτικά τους παραμύθια και θέτουν τις βάσεις για τις μετέπειτα παραγωγές.

Ακολουθεί μια μεταβατική δεκαετία, η δεκαετία του 1980. Χωρίς κάποια ιδιαίτερη θεματική, στα χρόνια που ακολουθούν, ξεχωρίζουν φιλμ όλων των ειδών. Ωστόσο κάνει την εμφάνιση της μια νέα γενιά ηθοποιών (πως οι Ρίτσαρντ Γκιρ, Μισέλ Φάιφερ, Μέριλ Στριπ, Τζέσικα Λανγκ, Χάρισον Φορντ, Σιγκούρνι Ουίβερ, Κάθλιν Τέρνερ, Γκλεν Κλόουζ κ.α.), που θα αφήσει το στίγμα της στις επόμενες δεκαετίες. Αρχής γενομένης από τη δεκαετία του 1990. Μια δεκαετία, που όπως και αυτή που διανύουμε έχει από όλα. Μεγάλες παραγωγές –υπερπαραγωγές θα λέγαμε – όπως τα «Braveheart», «Χορεύοντας με τους Λύκους», «Η Λίστα του Σίντλερ» και φυσικά ο «Τιτανικός». Παράλληλα όμως αναγνωρίζονται και οι ανεξάρτητες παραγωγές – οι οποίες θα κερδίσουν ακόμα περισσότερο έδαφος στη μετά το 2000- «Ο Ταχυδρόμος» και «Άγγλος Ασθενής» μπαίνουν δυναμικά στις υποψηφιότητες και κερδίζουν βραβεία. Ακόμα ενισχύονται οι τεχνικές κατηγορίες, αυτές δηλαδή των εφέ, των κοστουμιών, του μακιγιάζ.

Με την πάροδο των δεκαετιών τα βραβεία υπέστησαν πολλές αλλαγές. Συμβάδιζαν όμως πάντα με τις απαιτήσεις και με τα γεγονότα της κάθε χρονικής περιόδου. Χωρίς να αλλάζει η ουσία τους, ακολουθούσαν με το δικό τους τρόπο και τη δική τους δυναμική, το πνεύμα και τις απαιτήσεις της κάθε εποχής. Και σήμερα, 83 χρόνια μετά, στέκουν αλώβητα στο πέρασμα του χρόνου. Ακολουθούν για άλλη μια φορά τις προσταγές της νέας δεκαετίας, της νέας χιλιετίας. Η Ακαδημία, τόσα χρόνια μετά συνεχίζει να βραβεύει τους καλύτερους της χρονιάς, συνεχίζει να επιβραβεύει τις ταινίες και τους ανθρώπους που βάζουν ένα λιθαράκι στην 7η τέχνη, που συνεισφέρουν στην πρόοδο του σινεμά.

Mα ποιος ψηφίζει για τα Όσκαρ;

Πολλοί και διάφοροι, όμως η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών είναι αυτή που κινεί τα νήματα σε οτιδήποτε έχει να κάνει με τα βραβεία. Η ένωση έχει γνωρίσει μεγάλη εξέλιξη στο πέρασμα του χρόνου. Τα 230 μέλη εκείνης της πρώτης συνάντησης του 1929 θα φτάσουν στις μέρες μας … τα 6000!

Σε αυτά περιλαμβάνονται προσωπικότητες της βιομηχανίας του κινηματογράφου, όλοι επαγγελματίες του χώρου. Το μεγαλύτερο ποσοστό κατέχουν οι ηθοποιοί, αλλά τη λίστα συμπληρώνουν σκηνοθέτες, παραγωγοί, σεναριογράφοι, μοντερ, σκηνογράφοι, μικρομικαδες, μακιγιέρ και φυσικά όσοι έχουν βραβευτεί από την Ακαδημία στο παρελθόν! Αν μάλιστα πρόκειται για άτομα διαφορετικής εθνικότητας, τότε αυτά ψηφίζουν από τη χώρα τους. Το να γίνει κάποιος μέλος της Ακαδημίας είναι μάλλον δύσκολο, αφού απαιτείται πρόσκληση που θα έχει στείλει η ίδια η Ακαδημία κρίνοντας από το παρελθόν κάποιου στο χώρο της 7ης τέχνης. Εκτός βέβαια και αν είναι κάποιος κάτοχος του χρυσού αγαλματιδίου!

Όσο αφορά το πώς εκλέγονται οι βραβευθέντες… Αρχικά τα μέλη της Ακαδημίας πρότειναν με ψήφο τον καλλιτέχνη της αρεσκείας τους και η τελική απόφαση για τους νικητές περνούσε από το Κεντρικό Συμβούλιο Κρίσεων. Τα αποτελέσματα όμως – για χάριν του σασπένς – δίνονταν στις εφημερίδες στις 11 π.μ. το πρωί της απονομής – και μόνο, μέχρι το 1940 τουλάχιστον, οι “Los Angeles Times” είχαν αποτελέσματα στην πρωινή έκδοση των 8.45!

Από την επόμενη χρονιά (1941), το σύστημα άλλαξε, και καθιερώθηκε αυτό που ισχύει μέχρι και σήμερα, που δεν είναι άλλο από το σύστημα του κλειστού φακέλου. Συνοδευόμενο βέβαια – ναι από το 1941 – από την πασίγνωστη φράση “And the Oscar goes to…”.

Σήμερα βέβαια, τα πράγματα έχουν αλλάξει, χωρίς όμως να έχει χαθεί στο ελάχιστο η αγωνιά για το τι «κρύβει» ο φάκελος των αποτελεσμάτων! Οι ψηφοφόροι των Όσκαρ είναι χωρισμένοι σε ομάδες, και το κάθε μέλος της Ακαδημίας ψηφίζει σε συγκεκριμένες κατηγορίες, βάσει της ειδικότητάς του – 14 στο σύνολο τους. Οι υποψηφιότητες επιλέγονται από τις ταινίες που έχουν προβληθεί σε αίθουσες του Λος Άντζελες πριν την 31η Δεκεμβρίου του έτους προ της απονομής. Εξαιρούνται οι υποψήφιοι για την καλύτερη ξενόγλωσση ταινία, τις οποίες προτείνουν οι χώρες παραγωγής.

Αρκεί βέβαια η διάρκεια της ταινίας να είναι πάνω από 40 λεπτά. Το καταστατικό δεν αναγνωρίζει καμία ταινία που θα έχει προβληθεί σε άλλη πόλη αλλά όχι στην «Πόλη των Αγγέλων». Δικαίωμα ψήφου έχει κάποιο μέλος που έχει δει το 95% των υποψηφίων ταινιών, αλλιώς δεν μπορεί να ψηφίσει! Αφού λοιπόν τις δουν, κάθε μέλος που ανήκει σε διαφορετικό κλάδο, ψηφίζει αυτούς που θεωρεί καλυτέρους από τον κλάδο του. Δηλαδή, οι ηθοποιοί τους ηθοποιούς, οι σκηνοθέτες τους σκηνοθέτες… κτλ. Και αφού βγουν οι υποψηφιότητες, τότε όλοι μαζί ψηφίζουν όλους. Όσο για την ψηφοφορία – γίνεται φυσικά…κρυφά! Με κωδικούς, καθώς όλοι έχουν πλέον τον κωδικό τους. Και στην ουσία κανείς δεν ξέρει τι ψήφισε κάποιος. Δεδομένου μάλιστα του γεγονότος ότι η Ακαδημία απαγορεύει ρητά να κάνουν δηλώσεις, να δώσουν συνεντεύξεις και να πουν τα μέλη της τι ψηφίσαν πριν την απονομή αποφεύγονται οι διαρροές! Έτσι, όταν ανοίγει ο φάκελος, οι εκπλήξεις μπορεί να είναι πολλές, ενίοτε και δυσάρεστες! Όπως και να χει, ακόμα και αν πολλές φορές μπορούμε να προβούμε σε προγνωστικά ή να λάβουμε υπ’ όψιν άλλες απονομές για να χρήσουμε κάποιες ταινίες ως φαβορί, τα τελικά αποτελέσματα του φακέλου έχουν τη μαγεία πάντα να μας εκπλήσσουν… Η απαράμιλλη γοητεία του «Θείου Όσκαρ»…

Στις κατηγορίες των ηθοποιών – και μόνο σε αυτές – αναγράφονται τα ονόματα. Σε όλες τις άλλες κατηγορίες αναγράφονται οι ταινίες ονομαστικά γιατί δεν ψηφίζουν δημιουργό αλλά το σύνολο – δηλαδή το φιλμ. Πέρα όμως με το διαδικαστικό του θέματος, στόχος ήταν, είναι και θα είναι, η πρόοδος των τεχνών, και προς αυτόν κινείται και η βράβευση των καλύτερων της κάθε χρονιάς.

Και το όνομα αυτού…Θείος Όσκαρ!

Ένα εκ των χαρακτηριστικότερων στοιχείων των βραβείων Όσκαρ, είναι το περίφημο χρυσό αγαλματίδιο του «Θείου Όσκαρ» που πολλοί λαχτάρησαν, λίγοι όμως κατάφεραν να το αποκτήσουν…Τι κρύβει η ιστορία του;

Από το 1982 ως σήμερα, τα όσκαρ κατασκευάζονται από την εταιρία Ρ.Σ. Όουενς και Συνεταίροι, στο Σικάγο. Στο πακετάρισμα περνούν μόνο όσα είναι τέλεια από κάθε άποψη: οποιοδήποτε ελάττωμα σημαίνει άμεση καταστροφή. Τα αγαλματίδια όμως, είναι πλήρως χειροποίητα, κι έτσι το σφάλμα δεν είναι σπάνιο.

Δώδεκα τεχνίτες εργάζονται επί συνολικά 20 ώρες για την κατασκευή του καθενός. Όσο αφορά το υλικό, το όσκαρ κατασκευάζεται από κράμα αντιμονίου, το οποίο «ντύνεται» διαδοχικά με χαλκό, μείγμα νικελίου-αργύρου αλλά και χρυσό 24 καρατίων. Στη συνέχεια, τοποθετείται σε μία βάση, παίρνοντας έτσι την τελική του μορφή αλλά και το τελικό του ύψος που είναι 34,29 εκατοστά. Όσο για το βάρος του; Φτάνει να ζυγίζει περίπου τέσσερα κιλά! Κάτι που φυσικά δεν γίνεται αντιληπτό κατά την απονομή. Ποιος νοιάζεται για το κανονικό τους βάρος, μπροστά στο «ειδικό» τους βάρος; Αυτά αφορούν στα συνήθη αγαλματάκια, βεβαίως – γιατί, η Ακαδημία έχει κατασκευάσει «νάνους όσκαρ» για τους επτά νάνους της Χιονάτης και «παιδικά» όσκαρ για τα παιδιά- πρωταγωνιστές. Το πρώτο τους όνομα, αλλά και επίσημο όνομα τους μέχρι και σήμερα, είναι «Αριστεία Ποιότητας της Ακαδημίας». Λίγοι ωστόσο είναι αυτοί που τα αποκαλούν έτσι. Για τον περισσότερο κόσμο είναι απλώς…τα Όσκαρ.

Για το όνομα του αγαλματιδίου, που πρώτο-ακούστηκε το 1939, υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Τα εύσημα για την ονομασία διεκδικούν η Μπέτι Ντέιβις και ο Στίβεν Σκάλσκι, ωστόσο η επικρατέστερη ως «νονά» φαίνεται πως είναι η βιβλιοθηκάριος της Ακαδημίας, Μάργκαρετ Χέρικ. Η τελευταία, μόλις είδε το βραβείο που σχεδίασε ο Σέντρικ Γκίμπονς, φέρεται πως αναφώνησε « Αυτός είναι φτυστός ο θείος μου, ο Όσκαρ»… Και το όνομα αυτού… «Θείος Όσκαρ» λοιπόν!


Best Oscar Photos (by «LIFE»)

Το “Life”, μεταξύ άλλων, φημίζεται και για τις καταπληκτικές φωτογραφίες που έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε στις σελίδες του. Εδώ, ένα μοναδικό – φωτογραφικό – αφιέρωμα στα Όσκαρ…και στα καλύτερα στιγμιότυπα αυτών. Να σημειωθεί βέβαια ότι σε ένα μεγάλο μέρος οι σελίδες αυτές είναι αφιερωμένες σε απονομές του παρελθόντος.

Best Oscar Photos (by «LIFE»)