Tα καλύτερα του δεκατέσσερα

Και έρχεται κάποια στιγμή που αρχίζεις να μετράς τα χρόνια που περνάνε αλλιώτικα. Όχι σε λεπτά, ώρες και μέρες, μα σε αυτά που είδες, άκουσες, διάβασες – αισθάνθηκες. Όπως το ‘λεγε και ‘κεινος ο στίχος από το «Rent». Είναι οι στιγμές· μοιρασμένες και μη, είναι όλα εκείνα που γέμισαν τις μέρες σου. Κι αν κάποια από αυτά τα κρατάς προσωπικά, μόνο για σένα, σαν παρακαταθήκη, σαν αναμνήσεις που σε οχυρώνουν, υπάρχουν και τα άλλα που θες να μοιραστείς. Μόνο τα καλά. Μόνο αυτά που πιστεύεις πώς αξίζουν. Γιατί το ‘χεις πάρει απόφαση πια να κρατάς μόνον αυτά.

Έτσι και για τη χρονιά που φεύγει. Κάνω ένα σύντομο απολογισμό και καταγράφω: βιβλία, μελωδίες, ταινίες, σειρές.

Διάβασα

Το 2014 ήταν μια χρονιά που διάβασα αρκετά αλλά όχι όσο θα ‘θελα – προσθέτω στη λίστα με τα resolutions για το 2015 ότι θέλω να διαβάσω περισσότερο.

Οι αναγνώσεις είχαν (σχεδόν) από όλα. Είχαν κι αρκετή λογοτεχνία. Κρυφοκοιτάζω τη λίστα μου και ξεχωρίζω:

*το νοσταλγικό «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο» της Άλκης Ζέη

*την αριστουργηματική νουβέλα του Αχιλλέα Κυριακίδη «360»

*το υπέροχα βιβλιοφιλικό «Στο καλό μυθιστόρημα» της Laurence Cossé

2

*το άκρως συγκινητικό «Το βιβλίο της Κατερίνας» του Αύγουστου Κορτώ που ακολούθησε το βαθιά συναισθηματικό «Επειδή είναι η καρδιά μου» του ιδίου

3

*το σπαρακτικό «Εμείς τα θηρία» του Τζάστιν Τόρρες

*το κινηματογραφικά ταξιδιάρικο «Η κινηματογραφική λέσχη» του Ντέιβιντ Γκίλμουρ

*το πολλάκις ξαναδιαβασμένο (μα πάντα λατρεμένο) «Τρίτο Στεφάνι» – αυτή τη φορά από την πλευρά της Νίνας

1

*το εξαιρετικά καλογραμμένο «Νίκη» του Χρήστου Χωμενίδη

*τα αγαπημένα αστυνομικά: «Κοκκινολαίμης» του (master) Jo Nesbo και «Tuesday’s Gone» των Nicci French (που με έκανε να αδημονώ για όλη την επταλογία)

*το θαυμάσιο «Πρόσωπα» της Μαριλένας Αστραπέλλου

*το πολύ δυνατό «Η καρέκλα του κυρίου Έκτορα» της Βάσιας Τζανακάρη

Είδα

Πολλές σειρές, λίγο σινεμά. Μα τώρα πια οι διαφορές όλο και λιγοστεύουν μιας και το επίπεδο των τηλεοπτικών παραγωγών έχει ανέβει κατακόρυφα. Είδα:

*αρκετά παλιά που συνεχίζω να αγαπώ όπως το εκπληκτικό «The Good Wife» που ‘χει μια σταδιακά ανοδική πορεία, κάθε νέα του season θαρρείς και είναι καλύτερη από την προηγούμενη αλλά και το γλυκύτατο «Last Tango in Halifax»

*δύο εξαίσιες δεύτερες season: αυτή του συναρπαστικού «House of Cards» (με τον απίστευτο ερμηνευτικά Kevin Spacey) και του εθιστικού «Orange is the new black»

house of cards wallpaper26924

*κάποιες νέες προσθήκες: – το δυναμικότατο «How to get away with murder» (άψογη η Viola Davis που κρατά τα ηνία της σειράς) –  το τόσο διαφορετικό «Transparent» – το χαλαρωτικό «Madam Secretary»

Είδα και ξανάδα το «Medianeras» του Gustavo Taretto και θυμήθηκα πώς είναι να αγαπάς μια ταινία τόσο πολύ που να μη τη χορταίνεις.

Άκουσα

*πολύ ραδιόφωνο· περισσότερο από ποτέ. To radiofono, Diesi 101.3, το δικό μας Maga Radio, εκπομπές του Amagi – και  η νέα προσθήκη που ‘γινε αμέσως αγάπη: η Menta.

*δίσκους πολλούς μα ελάχιστους καινούριους. Οι διαχρονικά αγαπημένοι κέρδισαν έδαφος φέτος, σα να μην ήθελαν να παραχωρήσουν τη θέση τους. Κι ανάμεσα τους ο νέος δίσκος της Νατάσσας Μποφίλιου με το Σωκράτη Μάλαμα, αυτός του Αλκίνοου Ιωαννίδη, η Ηλιόπετρα από το δίσκο του Θανάση Παπακωνσταντίνου, το νέο άλμπουμ της Χαρούλας, τα Μεροκάματα του Πάνου Παπαϊωάννου, όλο το «Καινούριο Φιλί» της Γιώτας Νέγκα μα και τα άλλα τα παλιότερα της, το «Φιλί από Δυόσμο» της Νατάσσας και του Φάμελλου, «Τα Μικρά Μπαλκόνια» του Σαββόπουλου παρέα με τα «κλασσικά» του, το ομορφότερο soundtrack θαρρείς που γράφτηκε ποτέ –  τόσα κι όλα τόσα. Playlist χωρίς χρονολογίες, μουσικές στα ακουστικά· παρέα μόνιμη παντού.

*τις μελωδίες της Ευανθίας Ρεμπούτσικα σε μια από τις ωραιότερες συναυλίες που ‘χω βρεθεί· ένα καλοκαιρινό βράδυ, κάτω από τα δέντρα.

Ξεχνάω δεκάδες μα μικρή σημασία έχει. Ήταν μια γεμάτη χρονιά το 2014. Είχε πολλές σταθερές είχε και κάποιες προσθήκες. Είχε και ένα νέο μότο· «it is what it is» για όλα αυτά που δεν οφελεί η σπατάλη χρόνου μα και ενέργειας. Είχε και πολλές αποφάσεις. Μα αυτές είναι ξέχωρη ανάρτηση.

Summertime.

Μπορεί να μην είμαι η μεγαλύτερη θαυμάστρια του καλοκαιριού (θα με χαρακτήριζα μάλλον «παιδί του χειμώνα») αλλά δε μπορώ να παραβλέψω τις ομορφιές του – κι ας μη μοιάζουν πια τα καλοκαίρια με άλλα. Κι ας συνεχίζω να γκρινιάζω, σχεδόν αδιάκοπα, για τη ζέστη.

Τι αγαπώ σε αυτό;

Τον ήλιο που μπαίνει από τις γρύλιες τα πρωϊνά.

Τον ήχο από τα παγάκια στον παγωμένο καφέ. Παρότι είναι πάντα ο πρώτος καφές της ημέρας ελληνικός.

Τα ανοιχτά παράθυρα. Κι ένα αεράκι να φυσάει.

14

1

00

15

Tη σκιά που βρίσκεις αναπάντεχα έπειτα από βόλτες κάτω από τον καυτό ήλιο.

Τις βουτιές. Σε καταγάλανα νερά. Είτε στις δροσερές θάλασσες του Ιουνίου, είτε στις άλλες τις πιο ζεστές του Αυγούστου.

Ένα τσίπουρο σε ένα καφεναί.

Tην ανέλπιστη καλοκαιρινή μπόρα.

Το παγωμένο κρασί στο μπαλκόνι αφήνοντας πίσω άλλη μια ζεστή μέρα.

Το νησί που ονειρεύεσαι. Κι ας μην πας τελικά.

9

11

Τα τραπεζάκια έξω.

Τα θερινά σινεμά. Πάντα τα θερινά σινεμά.

Τις κουβέντες που ανταλλάσεις σε μπαλκόνια και αυλές. Που είναι αλλιώτικες, πιο ανάλαφρες από τις χειμερινές.

Το καρπούζι, που θαρρείς πως ταιριάζει όλες τις ώρες.

Τα νέα βιβλία που επιλέγεις, τα πιο πολλά αστυνομικά. Που τα διαβάζεις σε νέες γωνιές.

Τα βράδια κάτω από το φεγγάρι.

55

66

16

12

44

Το soundrack με τις μουσικές που αναμιγνύεις για να συνοδεύσουν τους θερινούς σου μήνες.

Που ‘χει μερικά πάντα αγαπημένα:

Summertime, Ella Fitzgerald

Here comes the sun, Nina Simone

The Summer Wind, Madeleine Peyroux

Ένα μεγάλο φωτεινό καλοκαίρι, Μανώλης Φάμελλος

Το καλοκαίρι, Παύλος Παυλίδης

Sunnyside, Leftover Cuties

Waitin’ on a sunny day, Bruce Springsteen

Summer Wine, Lana del Rey (φέτος έτσι)

Falling from Grace, The Gentle Waves

Dance me to the end of love, Pieter Embrechts

Love me do – The Beatles

Santa Fe, Beirut

I want the world to stop, Belle & Sebastian

Ακρογυαλιές Δειλινά, Ελεονώρα Ζουγανέλη & Imam Baildi

Που ‘χει κι άλλα.

Και φυσικά την πόλη που γίνεται διαφορετική. Που φορά τα καλοκαιρινά της κι αλλάζει ρυθμούς. Κι ανάβει τα φώτα της το βράδυ προσκαλώντες σε να την περπατήσεις.

33

Τα αγαπημένα του δώδεκα

Τα ντά! Όπως απαιτεί και η παράδοση ετών (καλά όχι και τόσων πολλών), λίίίγο πριν φύγει ο παλιός ο χρόνος κι έρθει ο νέος, μαζεύω τα καλύτερα (μου) της χρονιάς που πέρασε (το γνωστό – my best of everything 2012).  Άλλωστε ως huuuuuuuge fan των λιστών, δεν γινόταν να κάμω αλλιώς. Κι όπως κι άλλοτε, έτσι και φέτος, αυτά τα καλύτερα δεν κυκλοφόρησαν αποκλειστικά μέσα στο 2012, απλά εγώ τώρα τα ανακάλυψα/άκουσα/ειδα/διάβασα και τα ξεχώρισα. Κι αν το πιο tricky όταν προσπαθείς να κάνεις «απολογισμό» χρονιάς, είναι ότι έρχονται στο νου τα των τελευταίων μηνών και σχεδόν ξεχνάς όσα έγιναν τους πρώτους μήνες, θα προσπαθήσω να αντισταθώ – και να θυμηθώ. Σημασία έχει πως σε μια χρονιά σαν και τούτη, εμείς συνεχίσαμε να μιλάμε και να ασχολούμαστε (και) με όσα αγαπάμε: ταινίες, βιβλία, μουσικές. So, let’s see!

Αγαπημένες αναγνώσεις:

Η αγαπημένη μου κατηγορία, πρώτη! Φέτος ήταν η χρονιά που διάβασα πολύ ωραία βιβλία. Δυστυχώς, όχι πολλά περισσότερα από το 2011 – αν και θα το ‘θελα. Επίσης, ήταν η χρονιά που εισήγαγα στη ζωή μου τα e-books. Δεν ξετρελάθηκα, αν και είναι μέγιστη διευκόλυνση. Νομίζω πως θα αγαπώ πάντα τη χάρτινη version. Tέλος, ήταν η χρονιά που επέστρεψα σε αρκετά ξαναδιαβασμένα βιβλία – σταθερές μου.

Στα καλύτερα του λοιπόν, το 2012 ήταν σημαντική αναγνωστική χρονιά για μένα, πρωτίστως γιατί γνώρισα τον Jonathan Coe. Θα μου πεις «Που ζεις;» και πολύ καλά θα μου πεις, γιατί ο κ. Κόου είναι δημοφιλέστατος εντός κι εκτός και είναι και υπέροχος συγγραφέας. Αλλά εμένα κάπως-να-δε-ξέρω-πως μου ξέφυγε. Δε τα διάβασα ακόμη όλα του, αλλά εντυπωσιάστηκα από το «Τι ωραίο πλιάτσικο!». Εκπληκτικό.

The Book of the year

Eξίσου εντυπωσιακό κι αμέσως αγαπημένο, ήταν το βραβευμένο με Booker «Ένα κάποιο τέλος» του Julian Barnes. Aπολαυστικό βιβλίο στο οποίο σίγουρα θα επιστρέψω για δεύτερη ανάγνωση. Ένα ακόμη βιβλίο που με καθήλωσε ήταν το «Room» της Emma Donoghue. Αναμενόμενα, αγάπησα το «Για την αγάπη της γεωμετρίας», το τελευταίο βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου. Και λέω αναμενόμενα, γιατί όσοι με γνωρίζουν, γνωρίζουν επίσης πως συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πολύ αγαπημένες μου συγγραφείς. Επίσης, ήταν μια καλή χρονιά για τα αστυνομικά μυθιστορήματα και δη για τη σκανδιναβική λογοτεχνία, με τους Camilla Lackberg και Jo Nesbo να μονοπωλούν το ενδιαφέρον μου, ωστόσο, τις εντυπώσεις στην ευρεία αυτή κατηγορία κέρδισε το εξαίσιο «Το κορίτσι που εξαφανίστηκε» της Gillian Flynn. Τέλος, από τα non-fiction, το «Έλλη Λαμπέτη, η τελευταία παράσταση» της Φρίντας Μπιούμπι, ήταν αυτό που με κράτησε ξάγρυπνη, μιας και το διάβασα απνευστί. Είχα γράψει και ένα σχετικό ποστ εδώ.

Book

Αγαπημένες μουσικές:

— Οι νέοι δίσκοι (2) της Χαρούλας. Ο ένας, διπλός, είναι μια εκ των παραστάσεων που έδωσε παρέα με τη Δήμητρα Γαλάνη στο Παλλάς. Τον άκουσα πάμπολλες φορές το καλοκαίρι. Από τα ακουστικά, στο μπαλκόνι, να χαζεύω τριγύρω.  Τον ξανάκουσα σχεδόν ολόκληρο live, κάπου στο τέλος του Αυγούστου, σε μία από τις συναυλίες του tour τους. Μπορεί πολλά να έχουν αλλάξει από τότε που οι δυό τους τραγουδούσαν «Τα τραγούδια της χθεσινής μέρας», όμως αυτό που δεν έχει αλλάξει είναι η ψυχή που έχουν τα τραγούδια τους. Εξαιρετική και η κ. Γαλάνη, δε λέω, αλλά η κ. Αλεξίου θα είναι πάντα η μεγάλη αδυναμία. Και πάντα θα λατρεύω τις συναυλίες της όσο και τους δίσκους της. Speaking of which, πάμε στο δεύτερο album της. Πέρα για πέρα διαφορετικό ύφος με σαφή ροπή στο πιο λαϊκό και σε στίχους του Μανώλη Ρασούλη. Μια γεύση (κοινώς, δύο απ’ αυτά που ξεχώρισα):

Οι Στιγμές

Δεδομένο

— Οι Leftover Cuties και τα πιο πολλά ριπίτ σε τραγούδι like ever.

Tους αγάπησα από την πρώτη ακρόαση. Ανακαλύψτε τους, αξίζει.

Tα μισά views και παραπάνω, είναι δικά μου:

–«Οι μέρες του φωτός».

Aν δεν έχεις ακούσει τη Νατάσσα Μποφίλιου, κάντο αμέσως. Τώρα. Εντάξει, αφού διαβάσεις όλο το ποστ. Αλλά κάντο. Προσωπικά, θεωρώ πως είναι από τις ωραιότερες φωνές που έχουν ακούσει τα αυτιά μου. Και τούτη η φωνή συνδυασμένη με τους θεσπέσιους στίχους του Γεράσιμου Ευαγγελάτου και τις υπέροχες μουσικές του Θέμη Καραμουρατίδη, κάνει θαύματα. Όσο για τα live της, σε διαπερνά μια ενέργεια μοναδική. Στις ερμηνευτικά απίστευτες παραστάσεις της βλέπεις το μεράκι, την αισθητική, το συναίσθημα, το ταλέντο να ξεχειλίζουν, να σε παρασέρνουν, να σε αφήνουν έκθαμβο. Τη χρονιά που πέρασε, οι τρεις τους έβγαλαν ένα δίσκο, τις «Μέρες του Φωτός». Δε θα πω τίποτα, θα σε προτρέψω να τον ακούσεις ολόκληρο. Να ένα μικρό δείγμα:

Η Καρδιά Πονάει Πάντα Όταν Ψηλώνει

Αλλά και το τραγούδι που που έχω χιλιολατρέψει.

— Οι Minor Project. Που έβγαλαν τούτο ΕΔΩ το καταπληκτικό. Και με τους οποίους είχα τη χαρά και την τιμή να συνομιλήσω, σε μια συνέντευξη που δημοσιεύθηκε ΕΔΩ.

— Οι νέοι στίχοι της Νικολακοπούλου ερμηνευμένοι από την Αργυρώ Καπαρού.

…»Μια νύχτα που μεγάλωσα
Στιχάκι μου σε μπάλωσα
Σ’ έφτιαξα, σε φόρεσα
Γιατί είσαι ότι μπόρεσα
Να κλέψω απ’ την αγάπη

Και μου ‘διναν τα κύματα
Πολλά χειροκροτήματα
Μέχρι που ξημέρωσε
Και η καρδιά ημέρωσε
Σε τούτο το παγκάκι

Αν δε σε βρουν χαράματα πώς θες ν’ ακούς τ’ αηδόνια
Η αγάπη πέντε γράμματα μα τα μαθαίνεις χρόνια..

Αν Δε Σε Βρουν Χαράματα

Και το πιο αγαπημένο μου: Πες μου

Aγαπημένος σινεμάς:

Την εποχή που γράφω αυτό το ποστ, δεν έχω δει πολλές ταινίες. Αμέσως μετά τις γιορτές ξεκινά για μένα η προ-οσκαρική περίοδος, όπου συνωστίζονται απανωτές προβολές, σημειώσεις, κριτικές και βραδιές κινηματογράφου. Με μια πρώιμη όμως ματιά, το 2013 ήταν μια καλή χρονιά για σινεμά. Γιατί είχε: το «Medianeras» του Gustavo Taretto, το «Poulet aux Prunes» της Μarjane Satrapi με το αξεπέραστο τελευταίο δεκάλεπτο, το «Untouchables» των Olivier Nakache και Eric Toledano, το «Extremely Loud and Incredibly Close» του πολύαγαπημένου μου Stephen Daldry, το «Amour» του Michael Haneke. Kι είχε και δύο παλαιότερες ταινίες, που δεν είχα δει και δεν ήξερα τι έχανα: το «Driving Miss Daisy» του Bruce Beresford και το «Eternal Sunshine of a Spotless Mind» του Michel Godry. Kαι έπεται και συνέχεια…

medianeras

Αγαπημένες σειρές:

Αυτή κι αν είναι αγαπημένη κατηγορία! Kαι τι δεν είχε το ’12: Παλιές αγάπες (που πήγαν στον Παράδεισο) – άλλες με μέτριο τέλος (όπως το «Desperate Housewives») κι άλλες με φανταστικό τελευταίο επεισόδιο (όπως το «Damages»), λατρεμένες σειρές που συνέχισαν την ανοδική πορεία τους (βλ. «Dexter», «Homeland», «Big Bang Theory» και «Grey’s Anatomy») και νέες που προστέθηκαν στη λίστα (όπως το εξαίσιο «Downton Abbey»). Ανάμεσα τους κανά δυό που δεν αλλά και κάποιες παλιότερες που είδα από το πρώτο εως το τελευταίο επεισόδιο («Brothers and Sisters» και «Mistresses»). Α, και επειδή στις «Χρυσές Σφαίρες» πάνε μαζί, να πω πως ξεχωρίζω το αμιγώς πολιτικό «Game Change» που ανήκει στην κατηγορία tv-movie.

Αγαπημένα blog(s) κι ιστοσελίδες:

Μια πανάρχαιη (εχμ) παροιμία λέει πως «αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει». Οπότε, πρώτο και καλυτερότερο όλων (sic) είναι το maga.gr, στην παρέα του οποίου έχω τη μεγάλη χαρά να ανήκω. Ακόμη, σταθερά αγαπημένα είναι τα βιβλιοφιλικά blog του Lou Read και της Αγιάτης αλλά και η σελίδα του Μανώλη Ανδριωτάκη που με το εξαιρετικό του  GARAGEbooks συστήνει ένα διαφορετικό και πρωτότυπο φορμάτ εκπομπών. Last but not least, τα γεμάτα υπέροχες φωτογραφίες brown dress with white dots και  Kiyoaki.

Αγαπημένη απονομή:

Αν διαβάζεις αυτό το blog (ή αν με ξέρεις) τότε θα γνωρίζεις σίγουρα τη λατρεία μου για τις κινηματογραφικές απονομές. Ναι, ναι, κάθε χρόνο (από το 1998) παρακολουθώ τις «οσκαρικές» ταινίες, διαβάζω αρειμανίως κριτικές και προβλέψεις και συμμετέχω στην ολονυχτία των απονομών, που στην Ελλάδα ξεκινούν περίπου στη 1 το ξημέρωμα (αν υπολογίσουμε και το κόκκινο χαλί – που το υπολογίζουμε βεβαίως). Τα τελευταία χρόνια δε, υπάρχει live tweeting και από τους Έλληνες χρήστες του Twitter με άπειρα σχόλια και απίστευτο γέλιο αλλά και προβολές των βραβείων σε σκοτεινές αίθουσες (π.χ. στο «Ολύμπιον» της Θεσσαλονίκης). Αν επίσης διαβάζεις αυτό το blog (ή αν με ξέρεις), τότε θα γνωρίζεις ότι είμαι huge fan της Meryl Streep. Kαι τώρα συνδύασε αυτά τα δύο και θα καταλάβεις γιατί στην περσινή απονομή είχαμε πάρτυ!

meryl

Τρίτο Όσκαρ, αυτή τη φορά για τη «Σιδηρά Κυρία» της («The Iron Lady»). Tι κι αν εδώ είχε ξημερώσει, τι κι αν από τις πολλές διαφημίσεις κοντεύαμε να ξεχάσουμε ότι γίνεται απονομή. Άξιζε.

Αγαπημένες ραδιοφωνικές περιηγήσεις:

Το 2012 ήταν η χρονιά που απαρνήθηκα για τα καλά την τηλεόραση και που άκουσα περισσότερο ραδιόφωνο από ποτέ. Κι αν ο Δίεση και ο Μελωδία παραμένουν σταθεροί, σε αυτούς προστέθηκαν ο Pepper, οι εκπομπές του Τσιτσόπουλου στον θεσσαλονικιώτικο Republic κι αυτές του Τζούμα στον Εν Λευκώ αλλά και οι διαδικτυακοί Radio Maga και Amagi Radio.

Αγαπημένες συνήθειες:

Το SOUL. Κάθε μήνα.

Η AthensVoice τα απογεύματα της Τετάρτης, ψηφιακά.

Tα πρωϊνά με καφέ κι εφημερίδα. Ειδικά αυτά της Κυριακής.

Sunday Morning Cluedo Night(s)

Τα βράδια με επιτραπέζια (ειδικά όταν νικάω).

Το #PhotoBookTuesday στην εξαίσια αυτή σελίδα.

Το ΤΙΔΑΜΕΛΕ

Το ροζέ κρασί να συντροφεύει στιγμές και κουβέντες.

Σε μια χρονιά σαν και τούτη που περάσαμε, αυτές οι αποδράσεις ήταν πέρα για πέρα πολύτιμες. Εύχομαι το 2013 να είναι μια υπέροχη χρονιά γεμάτη με χαμόγελα κι αγάπη αλλά και γεμάτη με βιβλία, σινεμά, μουσικές. Και του χρόνου. Με υγεία.

Χειμώνας είναι.

Ναι, μπορώ να καταλάβω γιατί οι περισσότεροι αγαπούν το καλοκαίρι.

Είναι οι αμμουδιές, η θάλασσα, τα παγωτά, ο ήλιος – η ξεγνοιασιά. Ομορφιές προφανείς.

Κι όμως. Κι ο χειμώνας έχει δεκάδες. Ομορφιές κρυμμένες. Που θέλουν χρόνο να τις ανακαλύψεις, να τις εκτιμήσεις, να τις αγαπήσεις.

winter6

winter1

winter2

Είναι εκείνα τα πρωϊνά που θες να χωθείς πιο βαθιά κάτω από το πάπλωμα.

Και οι κρύες νύχτες που θες να ζεστάνεις.

Είναι τα κάστανα που βγαίνουν από τη φωτιά για να συνοδέψουν το κρασί σου.

Κι οι στιγμές που τρέχεις να χωθείς σε ένα σινεμά. Ή σε ένα βιβλιοπωλείο. Έστω για να χαζέψεις.

Είναι οι χειμωνιάτικες εικόνες που έχουν γίνει φόντο στις πιο αγαπημένες ταινίες.

Και τα σκουφιά και τα κασκόλ.

Είναι ο ζεστός καφές.  Η μυρωδιά του που αναμιγνύεται με εκείνη του κρύου αέρα. Η κούπα που κρατάς με παγωμένα χέρια.

Είναι τα γλυκά. Οι προετοιμασίες. Τα φώτα που στολίζουν τις πόλεις. Τα Χριστούγεννα.

Και τα βράδια εκείνα που γεμίζουν με ταινίες και με σπιτικά ποπ-κορν για να τις συνοδεύουν.

Είναι τα δώρα που παίρνεις και που δίνεις, ακόμα κι όταν δεν έχεις.

Και τα χέρια που μπερδεύονται και κρατιούνται σφιχτά για να ζεστάνει το ένα το άλλο.

Είναι τα μάλλινα πουλόβερ.

Κι ο ρομαντισμός που ξεπηδά άξαφνα και σε κάνει να θες να δεις το «Love Actually». Ξανά.

winter18

winter17

winter4

winter15

winter8

winter10

Είναι οι βροχέρες βόλτες σε άδειους δρόμους. Που τους περπατάς για να αναπνέεις.

Και τα ζεστά ρούχα που φοράς το ένα πάνω στο άλλο. Κι οι χρωματιστές κάλτσες που φτάνουν ως το γόνατο.

Κι οι μακριές πιτζάμες.

Είναι ο ύπνος που σε παίρνει δίπλα στο τζάκι.

Και τα λεπτά του πρωϊνού ξυπνήματος που θες να παρατείνεις.

Κι ο ήχος της καφετιέρας λίγο μετά.

Είναι οι λίγοι στα σπίτια που γίνονται περισσότεροι. Και τα απογεύματα που περνούν με επιτραπέζια.

Είναι οι σηκωμένοι γιακάδες στα παλτό και τα χέρια στις τσέπες. Και να χαμογελάς γιατί θυμάσαι τούτο.

Είναι τα χειμωνιάτικα μαγαζιά και το ουίσκι που παραγγέλνεις.

Κι οι λίστες με τα καλύτερα. Και τα χειρότερα.

Είναι οι διαφωνίες για τις ταινίες της χρονιάς και λίγο μετά τα κινηματογραφικά βραβεία.

Είναι οι απλόχερες αγκαλιές.

Κι η νοσταλγική διάθεση που φέρνει τραγούδια από άλλες εποχές στα ακουστικά σου.

Είναι τα βιβλία που διαβάζεις δίπλα σε τζάμια που πέφτει πάνω τους η βροχή. Κι εκείνα δίπλα σε παράθυρα που κοιτούν χιονισμένους δρόμους.

winter11

winter7

winter9

Ίσως και να μην  είναι πάντα έτσι. Ίσως τα καλοκαίρια και οι χειμώνες μας να είναι αλλιώτικα απ’ τις εικόνες του μυαλού μας ή τις φωτογραφίες που ανακαλύπτουμε. Μα σα τις σκεφτόμαστε, οι εποχές γλυκαίνουν. Και πόσο ανάγκη έχουμε από αυτή τη γλύκα. Ειδικά τώρα. 

Κι άλλωστε…κι αν δεν είναι, μπορούν πάντα να γίνουν. Έτσι. Ή όπως θέλεις.

Εσύ τι νοσταλγείς;

Kάπου στο αχανές του διαδικτύου κυκλοφορεί μια φωτογραφία που απεικονίζει μια κασέτα κι ένα μολύβι. Και που κάτω στη λεζάντα γράφει «οι νέες γενιές δε θα μάθουν ποτέ τι σχέση έχουν αυτά τα δύο».

Τη βρήκα αστεία και συνάμα μελαγχολική. Είναι αυτή η γλυκόπικρη αίσθηση που σου αφήνει η νοσταλγία. Γιατί, ναι όσο κι αν έχει προοδεύσει η τεχνολογία, όσο κι τα βήματα που έχουμε κάνει είναι υπέρ του δέοντος σημαντικά, όσο κι αν εγώ η ίδια ακόμα, δηλώνω λάτρης του διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών για τη διευκόλυνση που μας έχουν προσφέρει τόσο απλόχερα, στιγμές με πιάνω να αναπολώ συνήθειες και αντικείμενα του παρελθόντος. Τις κασέτες, τα γράμματα, τους δίσκους. Πράγματα  που ο χρόνος τα έχει πάρει μαζί του. Πράγματα που έχουν χαθεί κι άλλα που οδεύουν προς τη λήθη.  Όλα τούτα που όταν ανοίγει το σεντούκι των αναμνήσεων, δεν έχουν μυρωδιά ναφθαλίνης. Κάθε άλλο. Έχουν «άρωμα» παιδικών αναμνήσεων, σαν η τότε ζωή μας να έχει αφήσει πάνω τους μια γλύκα.

Ναι, ας πούμε, είναι μαγικό που μπορείς και χωράς δισκοθήκες ολόκληρες σε ένα σκληρό δίσκο, που δε ξεπερνά το μέγεθος ενός βιβλίου. Που μπορείς ανά πάσα στιγμή να αναγνωρίσεις το τραγούδι που ακούγεται στο χώρο και να το βρεις σε δευτερόλεπτα στο youtube. Να το ακούσεις. Να το έχεις (ίσως και δωρεάν) στον υπολογιστή σου σε λίγα λεπτά. Όμως, κάπως μου λείπει εκείνο το τότε που περιμέναμε πάνω από το ραδιόφωνο για να ακούσουμε το τραγούδι που ζητήσαμε. Που με προσμονή πατούσαμε το «record» για να το  αποθηκεύσουμε σε κάποια κασέτα. Που το ακούγαμε έπειτα ηχογραφημένο μαζί με τη φωνή του ραδιοφωνικού παραγωγού. Κι έπειτα, που συλλέγαμε τα «καλύτερα» , τα αγαπημένα μας, σε άλλες κασέτες για να τις χαρίσουμε. Ίσως και με κάποια αφιέρωση. Και ήταν ωραία που αντί για λίστες φακέλων με ονόματα «τάδε full discography» είχαμε δίσκους. Περιμέναμε την κυκλοφορία τους, συρρέαμε στο κοντινό δισκοπωλείο, κι ύστερα τρέχαμε όλο προσμονή να ανοίξουμε τη συσκευασία, να ξεφυλλίσουμε το συνοδευτικό βιβλιαράκι, να χαζέψουμε τις φωτογραφίες, να διαβάσουμε τους στίχους. Σαν ιεροτελεστία. Το δισκάκι πλημμύριζε το χώρο μελωδίες. Που τις ακούγαμε προσεκτικά. Πριν η ακρόαση γίνει κατανάλωση.

Όπως επίσης είναι, ας πούμε, μαγικό που μπορείς να στείλεις εκτενέστατα μηνύματα μέσα σε λίγα λεπτά και να λάβεις απάντηση άμεσα. Αλλά να κάπως έχω την αίσθηση πως όσο και να «προσωποποιούμε» τούτα τα ψηφιακά μηνύματα με επιλογή γραμματοσειράς, χρωμάτων και μεγεθύνσεων, πάντα κάτι θα λείπει σε σχέση με τα άλλα, τα χάρτινα γράμματα. Που μπορεί και να μην έφταναν ποτέ ή να έφταναν όταν ο καιρός είχε περάσει κι άλλα, δεκάδες πράγματα είχαν συμβεί στο μεσοδιάστημα. Σίγουρα καθόλου πρακτικό. Αλλά εκείνα τα λόγια στο χαρτί, οι μουτζούρες απ’ το στυλό για κάτι που έπρεπε να γραφτεί αλλιώς, το κίτρινο κουτί, τα γραμματόσημα, η προσμονή τα πρωινά για τον φάκελο κάτω από την πόρτα, είχαν μια δόση ρομαντισμού, που καμιά φορά είναι τόσο αναγκαίος – ίσως πιο αναγκαίος από τις παροδικές διευκολύνσεις.

Ίσως να είναι και αυτός ένας από τους λόγους που αντιστέκομαι πεισματικά στους ηλεκτρονικούς αναγνώστες. Περισσότερο από φόβο, ότι το βιβλίο θα ακολουθήσει την πορεία των παραπάνω. Μπορεί από καιρό να μοιράζω τις αγορές μου σε ψηφιακά και τούβλινα βιβλιοπωλεία, όμως δε νιώθω ακόμα έτοιμη να αποχωριστώ το χάρτινο βιβλίο μου. Θα γίνει. Όλα δείχνουν πως θα γίνει. Γιατί αν αγαπάς το διάβασμα, είναι πρακτικά αδύνατο επί του παρόντος, να μπορέσεις να ανταπεξέλθεις οικονομικά (άλλη και μεγάλη συζήτηση αυτή που αφορά στις τιμές των βιβλίων και δη των ελληνικών). Για αυτούς που η ανάγνωση είναι ανάγκη και όχι πολυτέλεια, οι e-readers είναι μάλλον μονόδρομος – ακόμα και για πρακτικούς λόγους. Όμως, να, είναι που πώς μπορείς να υποκαταστήσεις αυτό το πρώτο ξεφύλλισμα, τα λόγια στο οπισθόφυλλο, τη μυρωδιά του βιβλίου;

Δεν είναι μόνον τα αντικείμενα. Φυσικά. Στο μυαλό μου τριγυρνά εκείνος ο στίχος «σούπερ μάρκετ ζωές και χαμένες στιγμές…» και αμέσως σκέφτομαι τις καλοκαιρινές βόλτες. Ακόμα και σήμερα, χαμογελώ σα μικρό παιδί όταν βλέπω παρέες μαζεμένες στις γειτονιές, στις αυλές, στα μπαλκόνια. Είναι ωραία αυτή η αίσθηση που δημιουργούν αυτές οι μοιρασμένες στιγμές. Όχι δια της οθόνης. Όχι δια πληκτρολογημένων μηνυμάτων. Όχι σα μοναξιές ενωμένες. Αλλά σαν παρέα. Που γελά, μαλώνει, θυμώνει, φωνάζει και πάλι απ’ την αρχή. Που γεμίζει το χώρο ουσιαστικά. Που πολυκύμαντες ζωές αφήνονται για λίγο και γίνονται νωχελικές. Σαν ασπρόμαυρη φωτογραφία περνούν από το νου καλοκαίρια σε γειτονιές, με παγωτά, αναψυκτικά, συζητήσεις των μεγάλων και παρακάλια για να «μείνουμε λίγο ακόμα έξω».

Όλα τούτα ίσως να ακούγονται άτοπα, υπερβολικά ή κάτι παρόμοιο. Μπορεί και να είναι. Μπορεί ο χρόνος να λειαίνει τις γωνίες, μπορεί να ‘ναι όπως τα λόγια εκείνου του βιβλίου, που η συγγραφέας του έλεγε «δεν εμπιστεύομαι τις αναμνήσεις, βουτάνε στο συναίσθημα και θολώνουν την εικόνα». Μπορεί. Έχουμε άλλωστε την τάση να ωραιοποιούμε τα όσα έχουν παρέλθει. Και σίγουρα αυτή η νοσταλγία είναι παροδική. Δεν γίνεται να υποτιμήσει κανείς το πόσο τυχεροί είμαστε που μπορούμε να έχουμε δίπλα μας ανά πάσα στιγμή όσους δεν είναι κοντά. Που μπορούμε να γράφουμε, να βλέπουμε, να ακούμε, να συνομιλούμε, να γνωρίζουμε, να μαθαίνουμε, να διασκεδάζουμε τόσο εύκολα και τόσο ανέξοδα. Ναι, αυτό το «παράθυρο» που έχουμε στον κόσμο είναι ανεκτίμητης αξίας. Όμως, να, είναι που καμιά φορά μυρωδιές κι εικόνες σε ταξιδεύουν προς τα πίσω. Και ποιος μπορεί να αρνηθεί πως κι ετούτα τα ταξίδια έχουν μια ομορφιά; Είναι οι σταθερές μας. Είναι όλα αυτά που έχουν διαμορφώσει το σήμερα και τα αύριο μας.

*To κείμενο αυτό πρωτό-δημοσιεύθηκε στο Μaga.gr στις 8 Νοεμβρίου 2012.

Tα πρωϊνά.

Τα πρωϊνά.

Η ωραιότερη στιγμή της ημέρας. Εκείνη που ανοίγεις τα μάτια σου κι αντικρίζεις τον κόσμο. Εκείνη που το φως λούζει το δωμάτιο κι η μέρα σου δείχνει τη διάθεση της.

Θα ‘χει ήλιο, σύννεφα ή βροχή;

(…) αναρωτιέμαι: αντιλαμβάνονται ότι αυτή η στιγμή, αυτό το υπέρλαμπρο πρωϊνό δε θα ξανάρθει ποτέ; Συνειδητοποιούν ότι ζούμε τώρα, εδώ, κι ότι όλα είναι επισφαλή, εύθραυστα και πρόσκαιρα;

Τα πρωινά.

Τα ασυναίσθητα δευτερόλεπτα που προσπαθείς να ισορροπήσεις μεταξύ ύπνου και μη. Που όλα είναι πιθανά. Που χουζουρεύεις σε ξέστρωτα σεντόνια και προσπαθείς να κάνεις τα όνειρα να διαρκέσουν λίγο παραπάνω. Κι έπειτα τα όνειρα δίνουν τη θέση τους στη πραγματικότητα.

Πόσα από αυτά θα γίνουν αληθινά;

  (…) είναι η διαφεύγουσα λαμπρότητα που λαμπυρίζει στις ραφές κάποιων ονείρων. Της λαμπρότητας που, σαν ξυπνάμε, ήδη ξεθωριάζει από το νου μας και σηκωνόμαστε με την ελπίδα να τη βρούμε, ίσως σήμερα, τούτη την καινούρια μέρα, όπου όλα μπορούν να συμβούν, όλα μα όλα.

Τα πρωϊνά.

Ο ήχος από το ξυπνητήρι που αλλάζεις κάθε τόσο.

Ο ζεστός καφές. Ο πρώτος καφές της ημέρας. Μαζί με τα πρώτα νέα.

Μαζί με ένα βιβλίο ή μια εφημερίδα. Και λίγο ραδιόφωνο.

(…) αν είχα τις λέξεις και τη μουσική, θα τραγουδούσα «Ω, τι υπέροχο πρωϊ!» κάθε καινούρια μέρα που ξυπνάω κι έχω την υγεία μου, το κεφάλι μου είναι στη θέση του, δεν πονάει, δεν καίει από τον πυρετό. Κάθε καινούρια μέρα που μοιάζει με κατάφωτο δωμάτιο.

Τα πρωινά.

Mοναχικά ή με παρέα.

 

Τα πρωινά.

Όπως τα είπαν οι άλλοι.

(…) γνωρίζουμε ότι αυτές τις ώρες αναπόφευκτα, θα ακολουθήσουν κι άλλες, πολύ ζοφερότερες και δυσκολότερες. Κι όμως, λατρεύουμε την πόλη το πρωί. Ελπίζουμε, περισσότερο απ’ ότιδήποτε άλλο, να μας δοθεί κι άλλο.

Η Νέα Υόρκη, με το σαματά της και τα αυστηρά, γκρίζα γεράματα της, την απύθμενη παρακμή της, δεν παραλείπει να παράγει μερικά πρωϊνά σαν και τούτο. Πρωϊνά που κατακλύζονται από μια επιβεβαίωση της νέας ζωής, τόσο αποφασισμένης που είναι σχεδόν κωμική, σαν ήρωας κινουμένων σχεδίων που αντέχει ατέλειωτες, φριχτές τιμωρίες και πάντα βγαίνει σώος, αλώβητος, έτοιμος γι’ ακόμα περισσότερα.

Τα πρωϊνά.

Όπως τα ζούμε εμείς.

Aυτό είναι τo soundtrack της ανάρτησης. H εικονογράφηση έγινε από τα υπέροχα browndresswithwhitedots και kiyoaki, ενώ τα αποσπάσματα προέρχονται από τα βιβλία: «Ο χρόνος πάλι» (Σ. Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκης, 2009) και «Οι ώρες» (Michael Cunningham, εκδ. Λιβάνης, 2000).

Οκτώβρης.

Ένας δίσκος που ακούς από την αρχή μέχρι το τέλος κι ύστερα πάλι.

Ένας στίχος που λέει αυτά που θες αλλά δε λες.

Ατελείωτο μπλα μπλα και αδράνεια.

Απραγματοποίητα «θα» και εκλάμψεις νοσταλγίας.

Ραδιόφωνο 24/7 και ταινίες σε δόσεις.

Ζεστός καφές και βιβλία, άλλα καινούρια άλλα ξαναδιαβασμένα.

Περπατάδες από δω κι από κει.

Νέα που έρχονται σωρηδόν αλλά τα επεξεργάζεσαι βραδέως. Kι άλλα που δε θες να πιστέψεις.

Όλο και πιο συχνές αφορμές να οργιστείς.

Αναβλητικότητα.

Αγγελίες και βιογραφικά.

Refresh στο mail.

Σκέψεις πολλές, δράσεις λιγότερες.

Μια παράσταση που θες να δεις.

Χειμωνιάτικα ρούχα ανάκατα με καλοκαιρινά.

Συνειδητός στρουθοκαμηλισμός και ανάγκη για διαφυγή.

Ένα βλέμμα.

Χαμόγελα βεβιασμένα.

Ανταλλαγή μηνυμάτων με τους μακριά που θες να φέρεις κοντά.

Ένα γέλιο που ξεπηδά στα ξαφνικά.

Στιγμές για να κρατηθείς.

Όλα τους συστατικά τούτου του Οκτώβρη.