5 και 1 βιβλία για «το Νησί»

Με «Το Νησί» της Victoria Hislop να μεταφέρεται προσφάτως στη «μικρή οθόνη» και το κοινό να του χαρίζει υψηλές θεαματικότητες αλλά και διθυραμβικές κριτικές, το ζήτημα της Σπιναλόγκας επανέρχεται στην επιφάνεια και συγκινεί. Ψάξαμε στην ελληνική – και όχι μόνο – βιβλιοπαραγωγή και σας παρουσιάζουμε 5+1 βιβλία για το νησί – τόπο εξορίας, κατά το πρόσφατο παρελθόν, για τους πάσχοντες από την ασθένεια του Χάνσεν.

Γνωστότερο εκ των υπολοίπων στο ευρύ κοινό, «Το Νησί» της Victoria Hislop κατάφερε να φέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της Σπιναλόγκα, να μπει κατευθείαν στην κατηγορία των best-seller (ελληνιστί ευπώλητων), να γνωρίσει πολλές επανεκδόσεις και να γίνει τηλεοπτική παραγωγή. Πέραν αυτών όμως και πάνω από όλα κατάφερε να γοητεύσει, να κερδίσει το κοινό και δημιουργήσει μια συγκινησιακή ατμόσφαιρα που έφερε πολλά…δάκρυα στα μάτια των αναγνωστών.  Συνοπτικά η ιστορία του βιβλίου, ξεκινά με την Αλέξις, που επισκέπτεται ένα μικρό χωριό της Κρήτης για να μάθει το παρελθόν της μητέρας της, που επί χρόνια επιμελώς της έκρυβε. Φτάνοντας εκεί ανακαλύπτει μια συγκλονιστική ιστορία, συνδεδεμένη άμεσα με το νησί της Σπιναλόγκας, την πρώην αποικία των λεπρών. Έτσι μαθαίνει την ιστορία της γιαγιάς της, της μητέρας της, αλλά και για τη διάλυση της οικογένειάς της από την τραγωδία και τα πάθη.

Ένα από τα πρώτα βιβλία που δημοσιεύτηκαν για τη Σπιναλόγκα αλλά και τον έρωτα που μπορεί να «ανθήσει» ακόμα και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες, ήταν αυτό της Γαλάτειας Καζαντζάκη, με τίτλο «Άρρωστη Πολιτεία». Πρόκειται για μια νουβέλα για το νησί των λεπρών, πρωτοδημοσιευμένη το 1914 υπογεγραμμένη από τη συγγραφέα, με το ψευδώνυμο Πετρούλα Ψηλορείτη. Η πλοκή στην «Άρρωστη πολιτεία» ακολουθεί τα αντικρουόμενα συναισθήματα και τις σκέψεις που γεννούν στην ηρωίδα από τη μια η αρρώστια και ο υποχρεωτικός εγκλεισμός με τον οποίο έρχεται αντιμέτωπη και από την άλλη ο έρωτας  που γνωρίζει στο πρόσωπο ενός δασκάλου. Η πρωταγωνίστρια παρουσιάζεται διχασμένη ανάμεσα στην απελπισία για τη σωτηρία που δεν υπάρχει και στη «χαρά του έρωτα» που συνάντησε αναπάντεχα σε ένα μέρος, όπου ο έρωτας φαινόταν να είναι πέρα για πέρα αποκλεισμένος. Στο βιβλίο παρουσιάζεται αφενός ο ψυχικός κόσμος ενός ανθρώπου που βρίσκεται στη δεινή θέση του αποκλεισμού, αφετέρου η κοινωνία της Σπιναλόγκας. Στην παρούσα έκδοση, ενδιαφέρον έχει και η εκτενής μελέτη (Επίμετρο) της Κέλης Δασκαλά, όπου προβαίνει σε μια επιλογή της μυθολογίας που αναπτύχθηκε μέσα από τη παγκόσμια λογοτεχνία για τη λέπρα, από τη Βίβλο έως σήμερα εστιάζοντας μάλιστα στον διάλογο που αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα γύρω από τη μυστηριώδη ασθένεια.

Η «Άρρωστη Πολιτεία» της Γαλάτειας Καζαντζάκη, πέρα από την αυτόνομη έκδοση της, εμπεριέχεται και ένα τόμο, που τιτλοφορείται «Το Νησί των Σημαδεμένων». Στο εν λόγω βιβλίο, δημοσιεύεται μαζί με το κείμενο του Θέμου  Κορνάρου, που εκδόθηκε το 1933, υπό τον τίτλο «Σπιναλόγκα». Οι δύο συγγραφείς καταπιάνονται με το ζήτημα του Νησιού σε μια εποχή που ακόμα και η πεζογραφική αναφορά των λεπρών αλλά και της καθημερινότητας τους, αποτελούσε «ταμπού» για την ελληνική κοινωνία. Μέσω αυτής της έκδοσης, ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει μια συνολική και αρκετά ρεαλιστική εικόνα, παρότι πρόκειται για λογοτεχνικά πονήματα.

Βασισμένο σε αληθινά γεγονότα και κατά κύριο λόγο στο προσωπικό ημερολόγιο και τα άγνωστα γεγονότα από τη ζωή του Επαμεινώνδα Ρεμουνδάκη, του τελευταίου γιατρεμένου λεπρού του νοσηλευτηρίου του νησιού, είναι το βιβλίο «Ο Γιατρός της Σπιναλόγκας» δια χειρός Γιώργου Πρατσίνη. Μέσα από τις σελίδες του γνωρίζουμε το γιατρό Γιώργο Παπαδάκη, διευθυντή του νοσηλευτηρίου, έναν άνθρωπο που βοήθησε τους ανθρώπους του νησιού στις δύσκολες ώρες τους. Γινόμαστε, επίσης, γνώστες της αληθινής φιλίας του με  τον Έριχ, ένα Γερμανό αξιωματικό – μιας φιλίας  που ευδοκίμησε στα δύσκολα χρόνια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και της Κατοχής. Ο συγγραφέας  ξετυλίγει το κουβάρι της ζωής τους και οι δύο άνδρες θα  ανακαλύψουν ανθρώπους και γεγονότα που τους ενώνουν, θα μιλήσουν για το παρελθόν τους, το παρόν τους, το μέλλον τους και για τις γυναίκες που σημάδεψαν τη ζωή τους. Και μπορεί η μετάθεση του Έριχ να τους κάνει να χάσουν για αρκετά χρόνια ο ένας τα ίχνη του άλλου, η μοίρα όμως τους επεφύλασσε κι άλλες εκπλήξεις.

Ένα ακόμα μυθιστόρημα για τον έρωτα και το Νησί, αυτή τη φορά ωστόσο από το πεδίο της ξένης πεζογραφίας, είναι «Η Απομόνωση» του Μάσον Ζαν Ιβ. Δεν πρόκειται απλώς για μια ποιητική, ερωτική ιστορία αλλά και για μια ελεγεία για το χρόνο, την ασθένεια, το θάνατο αλλά και την αληθινή, βαθιά και ανιδιοτελή αγάπη και αφοσίωση – έννοιες που εως και σπανίζουν στη σημερινή πραγματικότητα. Ο συγγραφέας ακολουθεί ένα νεαρό Γάλλο δημοσιογράφο που έρχεται στην Ελλάδα κατά τη μεταξική δικτατορία. Εδώ ερωτεύεται μια νεαρή κοπέλα με πνευματικά ενδιαφέροντα και προοδευτική πολιτική τοποθέτηση και γνωρίζει το περιβάλλον της, που αποτελείται από σημαντικούς ανθρώπους της πνευματικής ζωής. Την ακολουθεί κατά την εξορία της στον Άγιο Νικόλαο αλλά και όταν αυτή θεωρείται λεπρή και μεταφέρεται στη Σπιναλόγκα, κάνει τα πάντα για να βρεθεί στο πλάι της. Ο νεαρός διαλέγει τον έρωτα ακόμα και με το ενδεχόμενο του θανάτου και ζει με την αγαπημένη του στο νησί των λεπρών για ένα χρόνο – δίνοντας μας την ευκαιρία να δούμε τη ζωή και την οργάνωση σε αυτό.

Τέλος, πέραν της λογοτεχνίας – αλλά και των ταξιδιωτικών εντύπων – για το νησί, μπορούμε να βρούμε και μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη, που επικεντρώνεται στο διαχωρισμό ανάμεσα σε «ευυπόληπτες» και «μιαρές» κοινωνικές ομάδες. Στο «Οι λεπροί της Σπιναλόγκας» , o Μάνος Σαββάκης, καταγράφει την κοινωνική ιστορία της ασθένειας του Χάνσεν, της λέπρας, η οποία έχει ταυτιστεί στη συλλογική μνήμη με εικόνες παραμόρφωσης, επικινδυνότητας, εκτοπισμού. Γίνεται εκτενής έρευνα για το Λεπροκομείο Σπιναλόγκας (1903-1957)  και το ρόλο του ως κοινωνικός θεσμός αλλά και για την κοινότητα των ασθενών που εγκλείστηκαν στη νησίδα. Με βάση το συγκεκριμένο παράδειγμα επιχειρείται η κατανόηση ευρύτερων θεμάτων υγείας, ασθένειας και κοινωνικού στιγματισμού και αναδεικνύεται η σημασία της βίωσης «οριακών» εμπειριών σε σχέση με τη διαμόρφωση της εικόνας του εαυτού και της κοινωνικής ταυτότητας.

Χρήσιμες πληροφορίες
• «Το Νησί», Victoria Hislop, 2007, σελίδες 501, εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ, τιμή 17 ευρώ / «Τhe Island», Victoria Hislop, 2007, pages 496, Headline Review, 4 λίρες (από amazon).
• «Η Άρρωστη Πολιτεία», Γαλάτεια Καζαντζάκη, 2010, σελίδες 240, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, τιμή 14 ευρώ
• «Το Νησί των Σημαδεμένων», Γαλάτεια Καζαντζάκη, Θέμος Κορνάρος, 2010, σελίδες 224, εκδόσεις Καστανιώτης, τιμή 10 ευρώ
• «Ο γιατρός της Σπιναλόγκας», Γιώργος Πρατσίνης, 2010, σελίδες 383, εκδόσεις Σαββάλας, τιμή 15 ευρώ
• «Η απομόνωση», Μάζον Ζαν Ιβ, 2008, σελίδες 236, εκδόσεις Μελάνι, τιμή 13 ευρώ.
• «Οι λεπροί της Σπιναλόγκας», Μάνος Σαββάκης, 2008, σελίδες 235, εκδόσεις Πλέθρον, τιμή 18 ευρώ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s